Khuyến cáo của hội tim mạch Hoa Kỳ về phòng ngừa đột quỵ thứ phát

KHUYẾN CÁO MỚI CỦA HỘI TIM MẠCH VÀ HỘI ĐỘT QUỴ HOA KỲ VỀ PHÒNG NGỪA ĐỘT QUỴ THỨ PHÁT

Các xét nghiệm để xác định nguyên nhân của cơn đột quỵ hoặc cơn thiếu máu não cục bộ thoáng quađầu tiên nên được hoàn thành trong vòng 48 giờ sau khi khởi phát triệu chứng nếu được. Hội Tim mạch Hoa Kỳ/Hội Đột quỵ Hoa Kỳ đã đề cập trong một hướng dẫn cập nhật thực hành lâm sàng.

Giáo sư Dawn O. Kleindorfer, người đứng đầu nhóm viết hướng dẫn, cho biết trong một thông cáo báo chí: “Điều cực kỳ quan trọng là phải hiểu những cách tốt nhất để ngăn ngừa một cơn đột quỵ tái phát khi một người nào đó đã bị đột quỵ hoặc cơn thiếu máu não cục bộ thoáng qua”. Giáo sư Kleindorfer, cũng là Chủ nhiệm Khoa Thần kinh, Trường Y Đại học Michigan, Ann Arbor, Michigan, cho biết: “Nếu chúng ta có thể xác định chính xác nguyên nhân của cơn đột quỵ đầu tiên hoặc cơn thiếu máu não cục bộ thoáng qua, chúng ta có thể điều chỉnh các chiến lược để ngăn ngừa đột quỵ tái phát”.

Hướng dẫn cập nhật đã được xuất bản trực tuyến vào ngày 24 tháng 5 trên tạp chí Stroke. Kleindorfer nói: “Hướng dẫn phòng ngừa đột quỵ thứ phát là một trong những hướng dẫn ‘hàng đầu’ của Hội Đột quỵ Hoa Kỳ, được cập nhật lần cuối vào năm 2014”. Bản cập nhật bao gồm “một số thay đổi đối với cách viết và định dạng của hướng dẫn này để giúp các chuyên gia dễ dàng hiểu và tìm kiếm thông tin nhanh hơn, dẫn đến cải thiện đáng kể việc chăm sóc bệnh nhân và ngăn ngừa đột quỵ ở bệnh nhân nhiều hơn”.

Hướng dẫn phòng ngừa dựa trên phân nhóm bệnh sinh

Theo hướng dẫn này: Đối với những bệnh nhân đã sống sót sau đột quỵ hoặc cơn thiếu máu não cục bộ thoáng qua, việc quản lý các yếu tố nguy cơ mạch máu, đặc biệt là tăng huyết áp, đái tháo đường, mức cholesterol/triglycerid và ngừng hút thuốc lá là những chiến thuật phòng ngừa thứ phát quan trọng.

Hạn chế ăn mặn và/hoặc ăn theo một chế độ ăn Địa Trung Hải tốt cho tim mạch cũng được khuyến khích, cũng như tham gia vào hoạt động vận động cường độ trung bình ít nhất 10 phút, bốn lần một tuần, hoặc hoạt động vận động cường độ cao ít nhất 20 phút, hai lần một tuần. Bác sĩ Amytis Towfighi, phó nhóm viết hướng dẫn và Giám đốc của các dịch vụ thần kinh, Sở Y tế Quận Los Angeles, ghi chú trong bản thông cáo: “Khoảng 80% trường hợp đột quỵ có thể được ngăn ngừa bằng cách kiểm soát huyết áp, ăn uống lành mạnh, tham gia hoạt động thể chất thường xuyên, không hút thuốc lá và duy trì cân nặng hợp lý”.

Hướng dẫn này cho biết: Đối với các chuyên gia chăm sóc sức khỏe, các khuyến nghị cụ thể để phòng ngừa thứ phát thường phụ thuộc vào phân nhóm đột quỵ thiếu máu cục bộ/cơn thiếu máu não cục bộ thoáng qua. Do đó, điểm mới trong hướng dẫn này là “phần mô tả các khuyến nghị về công việc chẩn đoán sau đột quỵ do thiếu máu cục bộ, để xác định cơ chế bệnh sinh của đột quỵ do thiếu máu cục bộ (khi có thể) và xác định các mục tiêu điều trị để giảm nguy cơ đột quỵ não do thiếu máu cục bộ tái phát. Các khuyến cáo hiện được chia ra dựa trên phân nhóm gây bệnh”, hướng dẫn nêu rõ.

Một số các khuyến nghị:

Sử dụng các nhóm chăm sóc đa ngành để cá thể hóa việc chăm sóc cho bệnh nhân và cùng quyết định chung với bệnh nhân để phát triển các kế hoạch chăm sóc mà kế hoạch này cần thể hiện được mong muốn, mục tiêu và mối quan tâm của bệnh nhân.
Tầm soát rung nhĩ và bắt đầu điều trị bằng thuốc kháng đông để giảm các biến cố tái phát.
Kê đơn thuốc chống huyết khối, bao gồm thuốc chống kết tập tiểu cầu hoặc thuốc kháng đông, trong trường hợp không có chống chỉ định. Hướng dẫn lưu ý rằng sự kết hợp của thuốc chống kết tập tiểu cầu và thuốc kháng đông máu thường không được khuyến cáo để ngăn ngừa đột quỵ tái phát và liệu pháp kháng kết tập tiểu cầu kép – dùng aspirin cùng với một thuốc khác để ngăn đông máu – được khuyến cáo trong thời gian ngắn và chỉ cho những bệnh nhân cụ thể: những người bị đột quỵ nhẹ đến sớm, những người có cơn thiếu máu não cục bộ thoáng quanguy cơ cao hoặc hẹp động mạch cảnh nặng có triệu chứng.
Cân nhắc phẫu thuật cắt nội mạc động mạch cảnh hoặc đặt stent động mạch cảnh cho một số bệnh nhân bị hẹp động mạch cảnh.
Quản lý tích cực các yếu tố nguy cơ và liệu pháp kháng tiểu cầu kép ngắn hạn được ưu tiên cho những bệnh nhân bị hẹp động mạch nội sọ nặng được cho là nguyên nhân của cơn đột quỵ hoặc cơn thiếu máu não cục bộ thoáng qua lầnđầu.
Nên xem xét việc đóng lỗ bầu dục bằng đường can thiệp qua da ở một số bệnh nhân.

Hướng dẫn này đi kèm với một đánh giá có hệ thống và phân tích tổng hợp về lợi ích và nguy cơ của liệu pháp kháng tiểu cầu kép và kháng tiểu cầu đơn để phòng ngừa đột quỵ thứ phát. Các tác giả kết luận rằng liệu pháp kháng tiểu cầu kép ngắn hạn có thể thích hợp cho một số bệnh nhân. Nghiên cứu bổ sung là cần thiết để xác định: thời điểm tối ưu để bắt đầu điều trị liên quan đến biến cố lâm sàng; thời gian tối ưu của liệu pháp kháng tiểu cầu kép ngắn hạn để tối đa hóa tỷ sốnguy cơ-lợi ích; liệu các quần thể bổ sung có bị loại khỏi POINT và CHANCE hay không (hai trong số các thử nghiệm đã được xem xét), như những người bị đột quỵ nặng, cũng có thể được hưởng lợi từ liệu pháp kháng tiểu cầu kép sớm; và liệu một số cấu hình di truyền nhất định có loại bỏ lợi ích của liệu pháp kháng tiểu cầu kép ngắn hạn sớm hay không”.

Lược dịch từ “New AHA/ASA Guideline on Secondary Stroke Prevention. https://www.medscape.com/viewarticle/951824”

Bản tin tổng hợp Hội tim mạch học TPHCM